Wystawa Brzuch miasta (Le Ventre de la Ville), kuratorowana przez architektkę Aleksandrę Wasilkowską, traktuje jedzenie jako aktywną infrastrukturę polityczną i przestrzenną. Projekt rezygnuje z neutralnej przestrzeni galerii, rozszczepiając się bezpośrednio w tkance Brukseli – od migranckich hal targowych w Foodmet w Anderlechcie, po prywatne mieszkania diaspory w Ixelles. Te rozproszone lokalizacje pozwalają zmapować nieformalne ekonomie, systemy logistyczne i nomadyczne trajektorie smaków, które cyrkulują między Europą Wschodnią a Zachodnią.

Prace zaproszonych artystów działają jak narzędzia mapowania krajobrazu żywieniowego polskiej diaspory. Wnikają one w brukselskie herbaria, polskie sklepy spożywcze, uliczne stragany i furgonetki dostawcze, ujawniając istnienie „architektury cienia” – oddolnych strategii przetrwania, praktyk gościnności oraz mikropolityk żywieniowych, które współtworzą wielokulturową rzeczywistość.

Sto pięćdziesiąt lat po tym, jak Émile Zola zdefiniował paryskie Les Halles jako bezduszną maszynę konsumpcyjną w powieści Brzuch Paryża (Le Ventre de Paris), współczesne miasta mierzą się z nowymi formami dyskryminacji żywieniowej i przestrzennej. W ujęciu twórców walka o suwerenność żywnościową oraz budowanie odporności lokalnych społeczności przestaje być postulatem teoretycznym, a staje się koniecznym ćwiczeniem wyobraźni radykalnej i codzienną praktyką. Wystawa pyta o to, jak rekonfigurować systemy dystrybucji i żywienia współczesnego terytorium miasta zamieszkanego przez wielokulturowe społeczności.

W październiku i listopadzie prace artystów i artystek pojawiają się w przestrzeni publicznej Brukseli: na targowisku, w polskich sklepach spożywczych i na ulicach. Centrum Centrum (Łukasz Jastrubczak i Małgorzata Mazur) rozpowszechniają plakaty, nadruki na torbach i słuchowisko „Kiedy ogórek zjada ślimaka” na targowisku Abattoir d’Anderlecht i w polskich sklepach, a także w herbarium Polskiej Wspólnoty Katolickiej w Binche. Obrazy Karoliny Jabłońskiej zobaczymy na furgonetce, która przewozi żywność z Polski do brukselskich sklepów. W sklepie Kubuś przy Rue Malibran Krzysztof Kaczmarek pokaże przy kasie wideo „Kapusta w proszku”, a w witrynie sklepu Kofiko przy Chaussée d’Ixelles Agnieszka Kurant zaprezentuje instalację „Przelicznik walut”.

Wystawie towarzyszy konferencja naukowa Nowe krajobrazy jedzenia, która odbędzie się 30 października 2026 roku na Wydziale Architektury La Cambre-Horta na Université Libre de Bruxelles (ULB). Wezmą w niej udział studenci, teoretycy, badacze miasta, architekci i architektki krajobrazu oraz kolektywy artystyczne i rolnicze. Wydarzenie organizowane jest w partnerstwie przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki (NIAiU), Shadow Architecture, Wydział Architektury La Cambre-Horta na Université Libre de Bruxelles (ULB) oraz Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie.

W ramach projektu Brzuch miasta zaprosimy do domu w Ixelles, gdzie przez dwa dni żywność stanie się tematem sztuki, architektury i wspólnego spotkania. W programie m.in. wystawa prac Dawida Misiornego, Aleksandry Nowysz i Aleksandry Wasilkowskiej oraz makieta „Brzucha Warszawy”, czyli wizja miejskiego hubu żywieniowego. Pola Sutryk zaprosi do performatywnej „Spleśniałej uczty” w przydomowym ogrodzie warzywnym. Slavs and Tatars otworzą pop-upowy Pickle Bar z występami Łukasza Jastrubczaka i Filipki Rutkowskiej oraz warsztatami dla dzieci Ali Savashevich. Zobaczymy też, jak Janek Simon sprzedaje na brukselskim targu nieistniejące owoce.

Szczegóły programu już wkrótce.

Projektowi towarzyszy specjalny numer magazynu „Autoportret” w języku angielskim, poświęcony tematowi krajobrazów żywnościowych (Foodscapes). Zebrano w nim krytyczne perspektywy na jedzenie, krajobraz, architekturę i urbanistykę.

Organizator: Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki
Kuratorka: Aleksandra Wasilkowska – Shadow Architecture
Artystki i artyści: Centrum Centrum, Karolina Jabłońska, Krzysztof Kaczmarek, Agnieszka Kurant, Dawid Misiorny, Aleksandra Nowysz, Janek Simon, Pola Sutryk, Slavs and Tatars, Ala Savashevich, Filipka Rutkowska, Aleksandra Wasilkowska
Koordynacja projektu i produkcja: Magdalena Breńko, Weronika Dziedziczak
Realizacja projektu: Magdalena Breńko, Weronika Dziedziczak, Mateusz Włodarek, Kacper Tomaszewski
Współpraca na etapie wstępnej koncepcji projektu: Zuzanna Mielczarek
Konsultacje merytoryczne: Aleksandra Nowysz
Kwerendy: Aleksandra Nowysz, Dorota Leśniak-Rychlak, Marta Karpińska
Zdjęcia: Dawid Misiorny
Identyfikacja wizualna: Katarzyna Nestorowicz
Opracowanie graficzne wystawy: Katarzyna Nestorowicz, Weronika Nowak
Komunikacja: Dominik Witaszczyk, Aleksandra Zaszewska
Redakcja: Urszula Drabińska
Tłumaczenia: Frans van der Veer, Monika Szymaniak
Realizacja wystawy: RigUp.pl
Partnerzy: Instytut Polski w Brukseli, Faculty of Architecture La Cambre-Horta, Shadow Architecture, Autoportret, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Współpraca: Białuty, Kofiko, Kubuś, DPS – Dystrybucja Polskich Specjałów, Kooperatywa Dobrze, Spółdzielcza Farma MOST, Gmina Ixelles, Gmina Anderlecht, Wspólnota Katolicka w Binche
Patronat medialny: Contemporary Lynx

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura Inspirująca 2025-2026