Wydarzenie było podsumowaniem serii wizyt studyjnych, które odbyły się w ostatnich miesiącach, i stanowiło przestrzeń do zacieśniania współpracy oraz wymiany projektów między partnerami. Konferencja skierowana była przede wszystkim do pracowników instytucji kultury i muzeów, a jej częścią był także program otwarty, podczas którego zaprezentowano najciekawsze inicjatywy polskich i zagranicznych uczestników.

Pierwszy dzień konferencji rozpoczęliśmy od prezentacji instytucji zajmujących się architekturą, urbanistyką oraz ochroną dziedzictwa architektonicznego. Podczas panelu otwarcia wspólnie zastanawialiśmy się jak instytucje architektury ożywiają miasta.

W dalszej części dnia poruszaliśmy temat międzynarodowej współpracy w ramach Platformy Common Space, wymieniając się doświadczeniami i inspiracjami z różnych części Europy.

Następnie mieliśmy okazję uczestniczyć w oprowadzaniu kuratorskim po wystawie Humanistyczny modernizm. Maciej i Stanisława Nowiccy, która prezentowana była w Warszawskim Pawilonie Architektury ZODIAK. Historię tego wyjątkowego duetu projektantów przybliżyli: Karolina Częczek, projektantka wystawy, oraz jej kurator, Kacper Kępiński.

Dzień zakończył się panelem dyskusyjnym, podczas którego omawialiśmy kwestie płci, reprezentacji i siły w architekturze. Zastanawialiśmy się, czy wciąż – myśląc „architekt” – widzimy przede wszystkim mężczyznę. W dyskusji Is the Default Architect Still Male? Rethinking Gender, Power, and Presence in Architecture udział wzięły: Eszter Davida (KEK), Karolina Częczek (Only If Architecture) i Helena Huber-Doudová (National Gallery in Prague). Rozmowę prowadziła Dominika Janicka (Fair Building Studio/Bal Architektek).

Drugi dzień konferencji poświęcony był warsztatom i prezentacjom. Zaczęliśmy od warsztatu Lviv Interactive Platform: prezentowanie historii i architektury za pomocą mapy przygotowanego przez Centrum Historii Miejskiej Europy Środkowo-Wschodniej we Lwowie.

W 2007 roku zespół badaczy z Centrum Historii Miejskiej we Lwowie rozpoczął eksperymenty z nowymi formami opowiadania historii miasta. Efektem był projekt cyfrowy, którego trzonem były teksty o architekturze, wzbogacone o narracje na różnorodne tematy, wizualizowane na interaktywnej mapie.
Do 2025 roku projekt się rozwinął – powiększył się zespół, zaktualizowano interfejs i oprawę graficzną, dołączyli badacze z różnych środowisk, a lepsze poznanie odbiorców wpłynęło na rozwój narzędzi narracyjnych. Podczas sesji zespół podzielił się doświadczeniami, sukcesami i wyzwaniami, a także refleksjami na temat nowych podejść do historii architektury.

ArkDes – Szwedzkie Centrum Architektury i Designu dysponuje jedną z największych na świecie kolekcji architektonicznych – obejmującą ponad cztery miliony rysunków, modeli, listów i szkiców. W odpowiedzi na potrzebę zwiększenia dostępności tych zasobów powstała inicjatywa Unboxing – publiczna platforma, która w czasie rzeczywistym pokazuje pracę kuratorów bezpośrednio w przestrzeni wystawienniczej.

Sesja Unboxing: nowe spojrzenie na muzealne kolekcje – prowadzona w formie dyskusji przy okrągłym stole – była punktem wyjścia do rozmowy o roli kolekcji muzealnych dziś. Jak zmienia się odbiór wystaw, gdy procesy kuratorskie stają się widoczne? Jak przedmioty muzealne mogą służyć jako narzędzia wiedzy, interpretacji i wymiany? Uczestnicy wspólnie zastanawiali się nad tym, jak transparentność w pracy instytucji może zwiększyć zaangażowanie odbiorców – w kontekście edukacji architektonicznej i badań.

Warsztat Razem lepiej: jak uruchomić synergię międzysektorową prowadzony przez Węgierskie Centrum Architektury Współczesnej (KÉK) poświęcony był strategiom budowania efektywnej współpracy między sektorem publicznym a prywatnym. Prowadzące skupiły się na tworzeniu wspólnej wartości, budowaniu trwałych partnerstw i pokonywaniu złożonych wyzwań poprzez spójne działania różnych interesariuszy.

Podczas ostatniej sesji Wymiana doświadczeń dotyczących struktur instytucjonalnych, organizowanej przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki (NIAiU) wspólnie przyglądaliśmy się temu, jak wyglądają nasze instytucje od środka? Jak są zorganizowane? Czy zadania realizują zespoły wyspecjalizowane w konkretnych dziedzinach, czy interdyscyplinarne zespoły skierowane do określonych grup odbiorców? Jak współpracują ze sobą poszczególne działy? Z jakimi problemami mierzymy się na co dzień?
W trakcie tej sesji przedstawiliśmy zasady działania naszych organizacji, omówiliśmy podobieństwa i różnice oraz wymieniliśmy się dobrymi praktykami w zakresie zarządzania projektami. Wspólnie zastanawialiśmy się też, jak mogłoby wyglądać idealnie funkcjonujące centrum architektury.

Drugi dzień konferencji zakończyliśmy panelem dyskusyjnym Data, emotions, predictions? Constructing narratives about architecture’s role in the climate crisis. W dyskusji udział brali: Štěpán Bärtl (CAMP), Olle Lundin (ArkDes), Kika Krista Kjærside (DAC), Kacper Kępiński (NIAiU). Rozmowę moderowała Dorota Leśniak-Rychlak (kwartalnik Autoportret). Jak mówić o odpowiedzialności architektury za kryzys klimatyczny, nie popadając w moralizatorstwo czy katastrofizm? Jak angażować emocje, dane i wyobraźnię, by tworzyć konstruktywne narracje? Podczas panelu badacze i kuratorzy z europejskich instytucji architektury rozmawiali o strategiach komunikacji klimatycznej w wystawach, publikacjach i działaniach edukacyjnych.

Ostatni dzień konferencji przeznaczyliśmy na wizyty studyjne w dwóch miejscach. Najpierw wybraliśmy się na Kopiec Powstania Warszawskiego i Park Akcji „Burza”, przyglądaliśmy się, jak może wyglądać przyjazna przyrodzie i ludziom przestrzeń spacerowa. Naszymi przewodnikami byli projektanci ze studia toposcape i Archigrest.

Ostatnim punktem konferencji była wizyta w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, gdzie uczestnicy mieli okazję zapoznać się z nową siedzibą instytucji oraz jej programem wystawienniczym, a także porozmawiać o roli muzeów w kształtowaniu współczesnej kultury architektonicznej.

Partnerzy: Danish Architecture Center, ArkDes, Contemporary Architecture Centre KEK, Slovak Design Center, Czeskie Centrum Warszawa, Instytut Adama Mickiewicza, Goethe-Institut w Warszawie

Projekt sfinansowany ze środków programu „Kultura Inspirująca” Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.