Szczepan Baum (urodzony 25 XII 1931 r. w Warszawie, zmarły 25 I 2014 r. w Gdańsku) – architekt związany z Gdańskiem i Pomorzem, profesor Politechniki Gdańskiej, specjalizujący się w nurcie modernizmu i postmodernizmu. Laureatem Honorowej Nagrody SARP został w 1991 roku.

Szczepan Baum i Gdańsk

Chociaż pierwszym wyborem Szczepana Bauma był Wydział Inżynieryjno-Budowlany Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach, to swoje życie naukowe i zawodowe architekt związał z Pomorzem i Gdańskiem. Po skończeniu w 1954 roku studiów na Śląsku, kontynuował naukę na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. W 1993 roku uzyskał stopień naukowy doktora, a potem został profesorem na tej uczelni. Pracował wtedy (do lat 80.) w państwowym biurze projektowym Miastoprojekt. Właśnie wtedy poznał Andrzeja Kwiecińskiego, z którym przez wiele lat współpracował – wspólnie założyli w 1982 roku spółdzielnię projektową ZAPA (Zespół Autorskich Pracowni Architektonicznych). Później, w 1991 roku pracownia ta przekształciła się w Baum, Kwieciński – Architekci.

Architektura sakralna

Szczepan Baum jest przedstawicielem nurtu modernistycznego i postmodernistycznego (ten drugi nurt można zauważyć w obiektach projektowanych przez niego w latach 90. oraz w wieku XXI). Projektował zarówno obiekty sakralne, jak i  budynki użyteczności publicznej. Architekt był jednym z czołowych twórców działających na Pomorzu – jego realizacje uważane są za ważne dla rozwoju polskiej architektury II połowy XX wieku. Do jednych z bardziej znanych obiektów sakralnych Szczepana Bauma należy kościół we Władysławowie pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, zbudowany w latach 1957-1963. Bryła świątyni ma prostą formę, przypomina wyglądem namiot. Można jednak zauważyć elementy inspirowane gotykiem, charakterystyczne dla architektury Pomorza. Istotnymi komponentami kościoła są witraże i otwory, przez które do wnętrza dostaje się światło – idealne współgrają one z całością.

Budynki użyteczności publicznej

Jednym z przykładów takich realizacji Szczepana Bauma jest zaprojektowana wspólnie z Danutą Olędzką siedziba Naczelnej Organizacji Technicznej. Powstały w 1974 roku biurowiec został zbudowany przede wszystkim z cegły, ale nie tylko. Obiekt stworzony również z betonu, szkła oraz – we wnętrzu – z drewna. Użyte materiały stanowią o charakterze budowli. Oprócz tego Szczepan Bum jest autorem terminalu im. Lecha Wałęsy w Gdańsku czy gmachu Galerii Bałtyckiej.

Odbudowa starych miast Malborka i Elbląga

Warto wspomnieć, że Szczepan Baum jest także autorem planu osiedla mieszkaniowego w miejscu zniszczonej w czasie II wojny światowej historycznej części Malborka. Zabudowę starego miasta przemieniono – zdecydowano się na pozostawienie jedynie dawnej koncepcji przestrzennej. Na wspomnianym obszarze ulokowano czterokondygnacyjne budynki mieszkalne oraz pawilony handlowe z podcieniami oraz proste punktowce. Architekt jest także autorem odbudowy starego miasta Elbląga (wspólnie z Wiesławem Andersem, Ryszardem Semką i Andrzejem Kwiecińskim). Tym razem jednak zdecydowano się na odtworzenie historycznej zabudowy na podstawie fundamentów. Kamieniczki były budowane nowoczesnymi metodami, ale pozostawiono dawne kształty i dekoracje.

Zdjęcie główne: Hotel Hanza w Gdańsku, źródło: wikipedia.pl, autor: Artur Andrzej, licencja CC

Wybrane realizacje:

1957-1961 – Kościół we Władysławowie (wspólnie z Andrzejem Kuleszą);

1960-1969 – odbudowa Starego Miasta w Malborku;

1971-1979 – Hotel „Orbis-Hevelius” w Gdańsku;

1978-1983  – Osiedle „Niedźwiednik” w Gdańsku (wspólnie z Danutą Dzierżanowską);

1983-1989 – Kościół św. Jacka w Straszynie pod Gdańskiem;

1996 – Dom Prezydenta RP Lecha Wałęsy w Gdańsku Oliwie (wspólnie z Andrzejem Kwiecińskim, Marcinem Ochmańskim);

1997 – Port lotniczy Gdańsk-Rębiechowo im. Lecha Wałęsy (wspólnie z Andrzejem Kwiecińskim, Marcinem Ochmańskim);

1994-1996 – Hotel Hanza w Gdańsku (wspólnie z Andrzejem Kwiecińskim);

1983-1999 – Kościół pw. Chrystusa Zbawiciela w Gdańsku-Osowie (wspólnie z Andrzejem Kwiecińskim);

1992-2000 – Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Słupsku;

2005-2007 – Galeria Bałtycka.

Źródła: 

https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczepan_Baum [dostęp: 1.02.2019 r.];

http://sztuka-architektury.pl/article/7962/szczepan-baum-8211-laureat-nagrody-honorowej-sarp-1991 [dostęp: 1.02.2019 r.].