Tadeusz Zieliński, współpracownik laureata Honorowej Nagrody SARP z 1966 Romualda Gutta i laureata z 1973 roku Zbigniewa Karpińskiego, sam został nią uhonorowany dopiero w 1979 roku – za twórczy wkład w rozwój architektury polskiej ze szczególnym podkreśleniem umiejętnego wiązania nowo kreowanych wartości z ojczystym krajobrazem i dorobkiem kultury.

Syn architekta, asystent profesorów, profesor

Tadeusz Bohdan Zieliński urodził się w 1914 roku, jako syn docenianego architekta – Tadeusza Zielińskiego, twórcy między innymi neoklasycystycznego gmachu Medycyny Sądowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Zieliński poszedł w ślady ojca i rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej – był jednym „tajnych studentów”, którzy kontynuowali rozpoczętą przed 1939 rokiem naukę w trakcie wojny. Wykłady, podobnie jak egzaminy czy korekty, odbywały się w prywatnych mieszkaniach profesorów oraz w Zakładzie Architektury Polskiej, formalnie wówczas działającego jako Instytut Badań Urbanistycznych podlegający Państwowej Wyższej Szkole Technicznej. Zakład organizował także od 1942 roku podziemne konkursy architektoniczne, w jednym z nich doceniony został właśnie Zieliński. Po zakończeniu studiów był asystentem prof. Jana Bogusławskiego, prof. Bogusława Pniewskiego i prof. Stanisława Brukalskiego. Od roku 1948 Zieliński przez dwa lata pracował w Biurze Odbudowy Stolicy (BOS) a następnie związał się z Akademią Sztuk Pięknych w Warszawie, na której w 1971 roku otrzymał tytuł profesora. Sześć lat później został także profesorem Politechniki Białostockiej.

Architekt

Po wojnie Zieliński rozpoczął także wieloletnią współpracę ze Zbigniewem Karpińskim. Wspólnie w latach 50. projektowali zespół zabudowy w kwartale śródmiejskim Marszałkowska-Wilcza-Krucza, składający się z kilku gmachów Central Handlu Zagranicznego, takich jak Polimex, Elektrim, Varimex czy Metalexport, wpisany przez SARP na listę dóbr kultury współczesnej zasługujących na ochronę. W ramach pracy w BOS Zieliński wraz z Karpińskim podjęli się także rekonstrukcji Białego Pałacyku na Frascati, zaprojektowanego w XVIII wieku przez Szymona Bogumiła Zuga jako rezydencja ogrodowa dla księcia Kazimierza Poniatowskiego. Odbudowa pałacyku została przeprowadzona w latach 1948-1949 z przeznaczeniem nas siedzibę Muzeum Ziemi. Bardzo docenionym ówcześnie przez architektów był modernistyczny budynek hotelu Urzędu Rady Miasta przy ul. Klonowej z 1967 roku. Warto również przypomnieć zespół budynków mieszkalnych przy rondzie Waszyngtona, zaprojektowanych na planie określanym jako kształt „wygiętej w łuk szarfy”. Przy projektach obu tych budynków Zieliński współpracował między innymi z Aliną Scholtz, wybitną i docenianą architektką krajobrazu. Scholtz współdziałała z Zielińskim także przy budowie kompleksu zabudowań przy ul. Bonifraterskiej w ramach porozumienia z Ambasadą Chińskiej Republiki Ludowej. Obiekty w stylu funkcjonalizmu, w tym budynki mieszkalne zostały dopełnione starannie zaprojektowanym przez Scholtz ogrodem. Za architekturę, poza Zielińskim, odpowiedzialni byli Romuald Gutt, Michał Gutt, Michał Glinka i Aleksander Kobzdej.

Wybrane realizacje:

Muzeum Ziemi w Warszawie (1946-48);
Restauracja Pałacyku Branickich, Al. Na Skarpie 20/26 w Warszawie (1948-50) – współautor Z. Karpiński;
Budynek Naczelnej Organizacji Technicznej i Państwowego Wydawnictwa Technicznego, ul Świętokrzyska 14 w Warszawie – współautor Z. Karpiński;
Gmach Polskich Wydawnictw Gospodarczych – Motozbyt, ul. Świetokrzyska 16 w Warszawie (1949) – współautor Z. Karpiński;
Biurowiec Metalexportu, ul. Mokotowska 49 w Warszawie (1950) – współautor Z. Karpiński;
Zabudowa mieszkaniowa SM MKiS, Rondo Waszyngtona w Warszawie;
Hotel Urzędu Rady Ministrów „Klonowa”, ul. Klonowa 10 w Warszawie – współautorzy: Zdzisław Hałasa, Eugeniusz Karwatka, Ryszard Skarżyński;
Ambasada Chińska w Warszawie (1958) – współautorzy: Romuald Gutt, Aleksander Kobzdej, Michał Glinka, Michał Gutt – nagroda KUA I stopnia (1958);
Kompozycja przestrzenno-ogrodowa Ambasady Chińskiej w Warszawie (1960) – współautorzy: Alina Scholtz, R. Gutt – nagroda KBUA I stopnia (1960);
Dom wielorodzinny SM Nauczycielska, ul. Matejki 4 w Warszawie (1966-67) – współautor R. Gutt
Ambasada Polski w Pjongjangu (1965-71) – współautorzy: M. Gutt, W. Nowak.

Źródła:

Wikipedia, Zbigniew Karpiński [online], [dostęp: 14 sierpnia 2018], dostępny w Internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbigniew_Karpinski
Praca zbiorowa pod red. Arch. Tadeusza Baruckiego, Fragmenty stuletniej historii 1899-1999. Relacje. Wspomnienia. Refleksje., Oddział Warszawski SARP, Warszawa 2000
Praca zbiorowa pod red. Arch. Tadeusza Baruckiego, Fragmenty stuletniej historii 1899-1999. Ludzie. Fakty. Wydarzenia., Oddział Warszawski SARP, Warszawa 2000
Czyżewski A., Honorowa Nagroda SARP 1966-2006, Zarząd Główny Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP, Warszawa 2006

Zdjęcie główne: ulica Klonowa 10, źródło zdjęcia: fotopolska.eu