Tożsamość. 100 lat polskiej architektury | Poznań

W latach 70. i 80. Poznań był miastem w ciągłym ruchu – tu krzyżowały się drogi ludzi, towarów, środków oraz idei. Jest to też czas kluczowych przekształceń politycznych i społecznych, mających bezpośredni wpływ na kulturę architektoniczną. Rozmach inwestycyjny lat 70. to plany przejścia z koncentrycznego na liniowy układ miasta, projekty premetra, czyli Poznańskiego Szybkiego Tramwaju (PST), tras szybkiego ruchu i towarzyszącej im infrastruktury. W budownictwie dominowała wielka płyta, ale jednocześnie nastąpił zwrot ku bardziej zhumanizowanym, kameralnym sposobom kształtowania osiedli wznoszonych na kształt historycznych miasteczek przez małe spółdzielnie. To jeden z symptomów dążenia społeczeństwa ku samorządności i demokracji, podobnie jak oddolne wznoszenie w pobliżu osiedli kościołów. Wzrasta zainteresowanie historyczną i kulturową tożsamością otoczenia, świadomość ekologiczna i krajobrazowa.

18.10–15.12.2019

Miejsce: budynek Alfa, ul. Święty Marcin 46/50
Kuratorka: Alicja Gzowska

 

Godziny otwarcia
poniedziałek: nieczynne
wtorek: 10.00–17.00
środa, czwartek i piątek: 15.00–19.00
sobota i niedziela: 11.00–18.00

 

Więcej informacji o pozostałych wystawach

Program towarzyszący

Trzy twarze Rataj
W czasie spaceru przejdziemy po dolnym i górnym tarasie Rataj, czyli pierwszej wielkopłytowej dzielnicy Poznania, oraz łączącym je parku. Zobaczymy różnice między osiedlami z lat 70. i 80. (inny normatyw  dotyczący powierzchni mieszkań, oszczędności, próby humanizacji), sprawdzimy, jak kontynuowano  zabudowę na początku lat 90. Skupimy się na ekspansji prefabrykatów (na Górnym Tarasie budowano z nich także szkoły, ośrodki zdrowia, przedszkola) oraz roli parku, założonego na dawnym terenie fabryki domów. Spacer potrwa ok. 2 godziny.
Trasa: os. Piastowskie (pasaż Piastowski), Os. Rzeczpospolitej, park Rataje, os. Polan, os. Stare Żegrze (przy ul. Chartowo).

Prowadzenie: Jakub Głaz

Kiedy: 27.10.2019, godz. 13.00–15.00

Miejsce zbiórki: Pasaż Ratajski, pod Chatą Polską, os. Piastowskie 78.

Zapisy: edukacja@niaiu.pl

 

Morasko – nauka w las
Przejdziemy po kampusie uniwersyteckim na Morasku i towarzyszącej mu dzielnicy mieszkaniowej. Co zostało z zamierzeń i planów z 1973 roku, kiedy rozstrzygnięto konkurs na projekt kampusu? Czym jest dzisiaj ta dzielnica, Jakie są jej silne i słabe strony? Porównany planów z rzeczywistością oraz samo Morasko  z innymi kampusami w Polsce i na świecie.
Trasa: od Collegium Historicum, przez Wydział Nauk Społecznych, Biologię, Matematykę i Fizykę po osiedle uniwersyteckie i Collegium Geographicum.

 

Prowadzenie: Jakub Głaz

Kiedy: 16.11.2019, godz. 12.00–15.00

Miejsce zbiórki: Collegium Historicum, ul. Uniwersytetu Poznańskiego 7

Zapisy: edukacja@niaiu.pl

 

 

Zysk czy kryzys?
Debata spinająca tematycznie trzy wystawy mające miejsce w Poznaniu: Tożsamość. 100 lat polskiej architektury. Poznań 1970-1989, organizowanej przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, o PeWuCe, wystawie organizowanej przez Centrum Otwarte i SARR odział w Poznaniu i o małżeństwie architektów Czarneckich organizowanej przez ICHOT – BRAMĘ POZNANIA. Każda z wystaw omawia okres naznaczony kryzysem lub czas tuż przed nim. Stanowi to pretekst do rozważań na temat hipotetycznego kryzysu, który może wydarzyć się w najbliższych latach.
Czy jesteśmy gotowi na kryzys? Jak wpłynie na planowane inwestycje? W czasie debaty zastanowimy się nad innowacjami i nowymi projektami, które można by wdrożyć w architekturze i urbanistyce. Być może kryzys nie zawsze jest zagrożeniem – może to szansa na bardziej zrównoważony rozwój i optymalne wykorzystanie zasobów.
Do debaty zaprosiliśmy Marcina Czachora (Wydawnictwo Ekonomiczne Heterodox), Bognę Świątkowską (szefową Fundacji Bęc Zmiana) i Jana Dowgiałło – architekta z pracowni mech.build., członka Koła Architektury Zrównoważonej OW SARP i Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Budownictwa Naturalnego.

Kiedy: 28.10.2019, godz. 18.00

Miejsce: Międzynarodowe Targi Poznańskie, Hala 10. Ul. Głogowska 10, dostęp przez Wejście Wschodnie.

 

Wielka Płyta 2100
Jaka przyszłość czeka modernistyczne osiedla, w których żyje dziś ok. 12 milionów Polaków?  Czy wielka płyta przetrwa? Jeśli tak, to co można zrobić, by podkreślić jej walory i osłabić mankamenty; jeśli zaś nie – co ją zastąpi? Być może czekają nas czasy gęstej deweloperki lub zupełnie nowych domów w urbanistycznej strukturze zaprojektowanej w czasach modernizmu? Zastanowimy się też nad podwyższaniem jakości bloków oraz kosztami takich inwestycji. W rolę futurologów wcielą się Marcin Kościuch (architekt, Ultra Architects), Marek Krajewski (socjolog, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), Paweł Łukaszewski (inspektor nadzoru budowlanego, PING Poznań) oraz Emilia Sobańska (architektka, BBGK Architekci).

Kiedy: 13.11.2019, godz. 18.00

Miejsce: Budynek „Alfa” ul. Święty Marcin 46/50

 

Wieżowce widmo (Poznań widmo)
Wykład poświęcony będzie niezrealizowanym koncepcjom modernistycznym z lat 60 i 70. Zapoznamy się z różnymi projektami, w tym nigdy niepublikowanymi koncepcjami. Skupimy się na różnicach między realizacją a planami. Zastanowimy się nad miastem, które nigdy nie zaistniało, a także nad skutkami rezygnacji z wielu projektów oraz zrealizowanych wyburzeń.

Prowadzenie: Jakub Głaz

Kiedy: 23.11.2019, godz. 13.00

Miejsce: ul. Budynek „Alfa”, Św. Marcina 58/64 (drugi wieżowiec od ulicy Gwarnej, 7 piętro)

Partner wydarzenia / Partner strategiczny: LIV Investment

 

 

Oprowadzania kuratorskie

27.10.2019, godz. 12.30

17.11.2019, godz. 12.30

30.11.2019, godz. 12.30

7.12.2019, godz. 12.30

 

 

Program bezpłatnych warsztatów towarzyszący wystawie pozwala na zdobycie podstawowych wiadomości o architekturze i historii polskiej architektury w latach 70. i 80. XX w. w Poznaniu. Zajęcia uwrażliwią nas na otaczającą przestrzeń oraz przygotują do samodzielnego odkrywania architektury w czasie miejskich spacerów.
Warsztaty rodzinne i warsztaty dla szkół prowadzi Kobalt Migrating Platform – interdyscyplinarna platforma badawczo-artystyczna, eksplorująca potencjał połączeń obecnych w strukturze miejskiej, przestrzeniach naturalnych oraz zachodzących w nich relacji. Kobalt został założony w 2018 roku przez Martę Węglińska i Patrycję Plich, artystki, absolwentki Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu.

 

Architektura a ludzie – architektura spotkań
Place to miejsca publicznych spotkań. Czy przestrzeń miejska oferuje mieszkańcom komfort przebywania, spotykania się? Jakie warunki powinno spełnić takie miejsce? Podczas warsztatów spróbujemy przekształcić wybraną przestrzeń publiczną Poznania, tak, aby odpowiadała na nasze potrzeby. Podczas warsztatów wykonamy makietę przestrzeni publicznej, wspólnego placu, skweru czy parku. Inspiracją dla nas będzie wystawa, którą wspólnie obejrzymy.

Dla kogo: warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 10–12 lat

Kiedy: 19.10.2019, godz. 12.00–14.00

Gdzie: parter budynku Alfa, ul. Święty Marcin 46/50

Zapisy: Wypełnij formularz

 

Notes z pomnikiem pop-up
W czasie warsztatów własnoręcznie wykonanym książkę lub notes z materiałów odzyskanych – makulatury i niewykorzystanego papieru. Zeszyt przekształcimy w rozkładany pomnik – opowiadający historie związane budynkami, które obejrzymy na wystawie: m.in. Domem Weterana i okolicznym terenem nad Wartą

Dla kogo: warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 5–10 lat

Kiedy: 26.10.2019, godz. 12.00–14.00

Gdzie: parter budynku Alfa, ul. Święty Marcin 46/50

Zapisy: Wypełnij formularz

 

 

Plan gry
Podczas warsztatów będziemy rozmawiać o Poznaniu, jego architekturze, budynkach, mieszkańcach i atmosferze miasta. Punktem wyjścia do rozmów będzie dla nas wystawa, którą wspólnie obejrzymy. Następnie w sali edukacyjnej wykonamy makietę naszego miasta – wyklejając ogromne, kolażowe plany. Zastanowimy się jak wspólnie możemy wpływać i zmieniać naszą przestrzeń. Nasze pomysły posłużą nam do zaprojektowania gry planszowej, w którą pod koniec warsztatów zagramy.

Dla kogo: warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 6–12 lat

Kiedy: 23.11.2019, godz. 12.00–14.00

Gdzie: parter budynku Alfa, ul. Święty Marcin 46/50

Zapisy: Wypełnij formularz

 

 

Organizm, który ciągle rośnie
Jak wyglądałyby domy, gdyby ich kształty zaczerpnąć z natury?  Sprawdzimy, czym mógłby być dom w formie muszli ślimaka albo podwodny dom o ścianach zbudowanych z fal. Zmienimy codzienne w niecodzienne, otworzymy domy na naturę – rośliny, zwierzęta i krajobraz. Zastanowimy się, „czy chmury, słońce, wodospad mogą mieszkać w naszych domach”. Warsztaty inspirowane będą ideą grupy architektów Superstudio – „environment for love at first site” oraz wystawą Tożsamość. 100 lat polskiej architektury.

Dla kogo: warsztaty rodzinne dla dzieci w wieku 5–10 lat

Kiedy: 30.11.2019, godz. 12.00–14.00

Gdzie: parter budynku Alfa, ul. Święty Marcin 46/50

Zapisy: Wypełnij formularz

 

[Aktualizacja: wszystkie miejsca zostały już zarezerwowane, dziękujemy za zainteresowanie.]
Program bezpłatnych warsztatów towarzyszący wystawie obejmuje propozycje dla grup szkolnych. Proponowane aktywności pozwalają na zdobycie podstawowych wiadomości o architekturze i historii polskiej architektury w latach 70. i 80. XX w. w Poznaniu. Zajęcia mają na celu uwrażliwienie uczestników na otaczającą ich przestrzeń oraz przygotowanie do samodzielnego odkrywania architektury w czasie miejskich spacerów.
Warsztaty dla szkół prowadzi Kobalt Migrating Platform – interdyscyplinarna platforma badawczo-artystyczna, eksplorująca potencjał połączeń obecnych w strukturze miejskiej, przestrzeniach naturalnych oraz zachodzących w nich relacji. Kobalt został założony w 2018 roku przez Martę Węglińska i Patrycję Plich, artystki, absolwentki Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu.

 

klasy I–III:

Jak powstaje budynek?
Punktem wyjścia do warsztatów będzie wystawa, na której spróbujemy odnaleźć i zainspirować się budynkami i ich konstrukcjami. W trakcie warsztatów będziemy pracować z modułami – fragmentami budynku Areny – tak by przekształcić je w nowy budynek. Czym zajmuje się architekt a czym konstruktor – wspólnie spróbujemy odnaleźć odpowiedź na to pytanie. Dowiemy się jak konstruuje się i przykrywa wielkie hale.
Plac zabaw
Czym jest humanizacja osiedli? Oglądając i rozmawiając o placach zabaw znajdujących się między innymi na terenie osiedla Rataje zastanowimy się, jak mogłaby wyglądać przestrzeń do zabawy zaprojektowana z myślą o osobach z niepełnosprawnościami. Stworzymy plac zabaw wykorzystując eksperymentalne konstrukcje przestrzenne. Makiety, które wspólnie obejrzymy na wystawie, staną się pretekstem do naszych działań architektonicznych.
Co stwarza architekt? Co stwarza natura?
Inspirując się wybranymi przykładami budynków sakralnych z lat 70. i 80 i eksponatami z wystawy,  zastanowimy się, jak w oparciu o wybrane elementy przyrody stworzyć niecodzienną, geometryczną architekturę. Czy architektura i przyroda mogą ze sobą istnieć w zgodzie? Dlaczego architekci powinni dbać o środowisko i krajobraz? Wspólnie stworzymy konstrukcje architektoniczne inspirowane naturą. Będziemy poznawać kształty, kolory i struktury występujące w przyrodzie, a następnie tworzyć własne projekty.

 

klasy IV–VI:

Zielony budynek
Podczas warsztatów zaprojektujemy budynki, które wpiszą się w krajobraz wybranych terenów zielonych Poznania. Zwrócimy uwagę na relacje w jakie wchodzi architektura i otoczenie. Wspólnie zastanowimy się jak może wyglądać ekologiczne miasto przyszłości. Inspiracjami do działania będzie budynek Domu Weterana oraz kompleks architektoniczny na Malcie, który obejrzymy na wystawie.
Plomby – luki architektoniczne
Na postawie wybranych przykładów architektury z lat 70-80. uczestnicy warsztatu będą pracować nad własnymi, eksperymentalnymi projektami budynków, które mogłyby stać się „łącznikami” – scalającymi odmienną stylistykę dawnej i współczesnej architektury. Wykorzystując kalki, pracując z archiwalnymi fotografiami i rzutami, posługując się techniką kolażu stworzymy niecodzienne hybrydy plomb. W trakcie działania wspólnie zastanowimy się nad całościowym planowaniem miasta i rolą urbanisty.

 

klasy VII–VIII, szkoły ponadpodstawowe:

Pomnik wszystkich spotkań
Jak udokumentować historie i wydarzenia dziejące się wokoło danego budynku na przestrzeni lat? Inspiracją dla nas będzie architektura budynku Hali Widowiskowo -Sportowej Arena. Budynek ten obok budynku tzw. Okrąglaka jest jednym Poznania, trwale związanym z jego tożsamością. Na warsztatach spróbujemy wykreować nietypowy pomnik, który stanie się alternatywnym komentarzem do Hali Areny i opowie o tożsamości miasta. Eksperymentując z różnymi fakturami i materiałami, stworzymy wielowymiarową, kolażową formę przestrzenną. Do pracy użyjemy fotografie archiwalne i wycinki prasowe.
Kopiuj – wklej: prefabrykaty w architekturze
Podczas warsztatów stworzymy futurystyczne, ekologiczne osiedle wykonane z prefabrykatów wykonanych z odnawialnych materiałów. Wspólnie zastanowimy się z czym współcześnie mierzy się architektura w obliczu zmian klimatu. Projektując, weźmiemy pod uwagę potencjał odnawialnych źródeł energii. Tworząc moduły zainspirujemy się architekturą wielkiej płyty ratajskiej i winogradzkiej oraz prefabrykatami zastosowanymi w konstrukcji Alfy.

 

Terminy: 23.10–11.12.2019

Czas trwania: 90 minut

Godziny: środy, 10.00–11.30, 12.00–13.30

Liczebność grupy: 10-25 osób (możliwość podzielenia większej grupy)

Zbiórka: Budynek „Alfa” Ul. Święty Marcin 46/50

 

KOLOFON

Organizator:
Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki

Zespół kuratorski:
Małgorzata Jędrzejczyk – Kraków,
Grzegorz Mika – Warszawa,
Marcin Semeniuk, Karol Krupa – Lublin,
Alicja Gzowska – Poznań,
Jakub Świerzawski – Katowice

Koordynacja:
Kacper Kępiński

Produkcja:
Agata Wiśnioch
współpraca: Agnieszka Gizińska, Joanna Waśko, Tomasz Kubaczyk

Kwerenda archiwalna:
Jacqueline Horodyńska, Natalia Raczkowska, Maria Jastrzębska, Katarzyna Gec

Architektura wystawy:
Centrala – Małgorzata Kuciewicz, Simone De Iacobis,
współpraca: Aleksandra Zawistowska, Billy Morgan, Julia Lipińska, Kamil Urban

Projekt graficzny wystawy:
Tomasz Bersz

Opracowanie graficzne osi czasu:
Piotr Chuchla

Przygotowanie zdjęć do druku:
Tomasz Kubaczyk, Maciej Turczyniak

Program edukacyjny, wydarzenia towarzyszące:
Katarzyna Domagalska, Patrycja Jastrzębska,
współpraca: Jakub Głaz, Marta Węglińska

Komunikacja:
Dominika Dragan-Alcantara, Dominik Witaszczyk

Teksty:
Bolesław Stelmach, Małgorzata Jędrzejczyk, Andrzej Skalimowski, Kacper Kępiński

Konsultacje merytoryczne:
Andrzej Skalimowski

Redakcja: 
Marta Michalska, Ewa Ślusarczyk, Konrad Zych

Tłumaczenia:
Dorota Wąsik

Podziękowania:
Narodowe Archiwum Cyfrowe, Muzeum Krakowa, Archiwum Narodowe w Krakowie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Historii Fotografii, Stowarzyszenie Architektów Polskich – Oddział Kraków, Małopolska Okręgowa Izba Architektów, Instytut Architektury, Dorota Leśniak-Rychlak, Łukasz Gazur

X