Małgorzata Handzelewicz-Wacławek (urodzona 10 czerwca 1922 roku, zmarła 11 października 1996 roku) – córka architekta Józefa Handzelewicza. Małgorzata także poszła tą ścieżką zawodową. Najpierw rozpoczęła naukę w Żeńskiej Szkole Architektury im. S. Noakowskiego w Warszawie, następnie kontynuowała ją na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Studia ukończyła w 1952 roku. Swoją pracę zawodową związała z Politechniką – w 1989 roku otrzymała tytuł naukowy profesora, a jej ostatnim miejscem pracy (aż do śmierci) była Pracownia Projektowania Budynków Użyteczności Publicznej. 

Zbigniew Wacławek (urodzony 30 stycznia 1917 roku, zmarł 28 maja 1987 roku) – jego pierwszym wyborem był Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warszawskiego, lecz po ukończeniu pierwszego roku zrezygnował z Uniwersytetu i rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Naukę ukończył w 1948 roku, ale nie rozstał się z Politechniką – został asystentem, a w 1982 roku otrzymał stanowisko docenta w Instytucie Projektowania Architektonicznego. 

Oprócz pracy na Politechnice oraz związku małżeńskiego Małgorzatę i Zbigniewa łączyła również działalność w pracowni architektonicznej. Właśnie taką prowadzili wspólnie w latach 1967-1981 w Autorskich Pracowniach Architektury Biura Projektów Budownictwa Ogólnego. Honorową Nagrodę SARP otrzymali w 1987 roku „za wybitne zasługi dla rozwoju współczesnej architektury polskiej”.

Nie tylko wspólna praca

W latach 40. XX w. Małgorzata Handzelewicz i Zbigniew Wacławek poznali się na Politechnice Warszawskiej, gdzie w pracowni Bohdana Pniewskiego rozpoczynali pracę zawodową dydaktyków, która była bardzo ważna w ich wspólnym życiu (pobrali się w 1951 roku). Warto jednak zaznaczyć, że po ślubie często projektowali oddzielnie. W kolejnych latach Zbigniew Wacławek pracował w Centralnym Biurze Projektów Architektury i Budownictwa, a także w Biurze Studiów i Projektów Budownictwa Wojskowego, następnie w Miastoprojekcie Północ i Miastoprojekcie Warszawa-Środmieście Pracownia Strony Wschodniej, gdzie pod kierunkiem Zbigniewa Karpińskiego zaprojektował m.in. Dom Towarowy „Junior”, wieżowce mieszkalne przy ul. Chmielnej i ul. Sienkiewicza czy kino Relax – istotne budynki na architektonicznej mapie Warszawy. Natomiast Małgorzata Handzelewicz-Wacławek w drugiej połowie lat. 40. XX w. była zatrudniona w pracowni Macieja Nowickiego w ramach Biura Odbudowy Stolicy – tam pracowała np. przy projekcie urbanistycznym Warszawy. W międzyczasie m.in. rozpoczęła współpracę z Bohdanem Pniewskim (brała udział w opracowywaniu projektu odbudowy Teatru Wielkie w Warszawie), kierowała pracownią w Przedsiębiorstwie Państwowym Pracownie Konserwacji Zabytków i Miastoprojekcie Stolica-Północ. W tym okresie zaprojektowała np. Dom Związku Młodzieży Polskiej w Olsztynie (1952) czy dzielnicę uzdrowiskową w Krynicy (wraz z B. Pniewskim i W. Świątkowskim, 1961-1969).

Architektoniczne małżeństwo

Pierwszym wspólnym projektem małżeństwa Wacławków był hotel Orbis w Warszawie z 1965 roku. Cztery lata później, w 1969 roku, zaprojektowali kościół w Śródborowie. W tym projekcie  bardzo ważny był krajobraz, w który miała zostać wpisana świątynia. Jak można przeczytać w Architektura w Polsce 1945-1989 Anny Cymer, tak o tym kościele pisał Konrad Kucza-Kuczyński: „Ta świątynia nie wywyższa się ponad pejzaż, ale szuka z nim symbiozy. Równocześnie zachowuje indywidualność wyrazu przez udane elementy detalu architektonicznego, faktury materiałów, koloryt, poszukujące wspólnego mianowniku z całą specyficzną architekturą pasma otwockiego” (cyt. za.: Anna Cymer, Architektura w Polsce 1945-1989, Warszawa 2018, s. 411). Wspólnym projektem było też osiedle Targówek w Warszawie (nad którym pracowali razem z Haliną Fonkowicz), które powstawało w latach 1972-1978. Architekci zaplanowali nietypowy kształt bloków, stosując różne wysokości i wielkości, a niektóre budynki otrzymały elewacje o trójwymiarowym i nieregularnym kształcie. Co ciekawe, bloki zostały ustawione niezależnie od układu ulic, ponieważ ustawiono je w kwartały, które otoczone zostały osiedlową zabudową, np. szkoły i teatry. Osiedle Targówek zajęło w sumie 77 hektarów. 

Zdjęcie główne: Fasada budynku i jeden z punktowców Ściany Wschodniej, fot. Grażyna Rutowska/ zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego

 

Wybrane wspólne realizacje:

hotel Orbis w Warszawie (1965 rok)

kościół w Śródborowie (1969 rok)

osiedle Targówek (wspólnie z Haliną Fonkowicz) (1972-1978 rok)

Osiedle „Podolszyce” w Płocku (wspólnie z Andrzejem Kaliszewskim) (1981/1982)

Źródła:

Czyżewski A., Honorowa Nagroda SARP 1966-2006, Zarząd Główny Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP, Warszawa 2006;

Anna Cymer, „Architektura w Polsce 1945-1989”, Centrum Architektury, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, Warszawa 2018;

„100 lat Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1915-2015). Nauczyciele”, pod red. J. Roguskiej i S. Wrony, Warszawa 2017.