Bolesław Szmidt (urodzony 7 lipca 1908 roku w Petersburgu, zmarł 22 kwietnia 1995 roku w Warszawie) był wybitnym przedwojennym architektem modernistycznym oraz uznanym wykładowcą akademickim. Jego szeroka działalność zawodowa związana była z projektowaniem budynków mieszkalnych oraz użyteczności publicznej w Warszawie, Poznaniu, Krakowie oraz Gdyni w okresie przed i powojennym. W 1981 roku otrzymał Honorową Nagrodę SARP „za całokształt dorobku w uznaniu Jego wybitnej, trwającej od 1932 roku, działalności twórczej dydaktycznej i naukowej”.

Działalność zawodowa

W 1933 roku Bolesław Szmidt ukończył studia na wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Jego poglądy artystyczne ukształtowali wybitni architekci: przedstawiciele akademickiego klasycyzmu w architekturze – Marian Lalewicz i profesor Aleksander Bojemski oraz modernista Rudolf Świerczyński. Już w okresie studiów Bolesław Szmidt współtworzy wiele projektów architektonicznych, które zdobywają uznanie w środowisku akademickim.

W 1933 roku Szmidt zdobywa prestiżową pierwszą nagrodę za projekt gmachu Muzeum Narodowego w Krakowie przy współpracy z warszawskimi architektami: Juliuszem Dumnickim i Januszem Juraszczyńskim. Władze miasta nie zdecydowały się jednak na realizacje ich projektu – powierzono to zadanie krakowskiemu zespołowi: Czesławowi Boratyńskiemu i Edwardowi Kreislerowi, do których dołączył Bolesław Szmidt. Gmach Muzeum Krakowskiego cechował monumentalizm z zachowaniem wszystkich cech właściwych dla modernizmu. W wyniku wybuchu wojny i dokonanych zniszczeń, budowa uległa zahamowaniu i dopiero w pierwszych latach powojennych nastąpiła możliwość kontynuacji pracy.

Inną nagrodzoną realizacją był Gmach Centrali PKO w Warszawie z 1936 roku na rogu ulic Marszałkowskiej i Świętokrzyskiej, który został zniszczony podczas Powstania Warszawskiego, a w następnych latach popadł w ruinę. Modernistyczny elewator zbożowy w Gdyni datowany na 1937 rok również zasłynął jako jedna z najlepszych prac Bolesława Schmidta. Inną ważną realizacją architekta był Instytut Techniki Budowlanej w Warszawie powstały w 1953 roku oraz biurowiec dyrekcji Polskiego Radia i Telewizji (1952).

Największymi dziełami, które ukoronowały sukces zawodowy Bolesława Schmidta były modernistyczny pawilon na zamówienie Ministerstwa Komunikacji oraz pawilon-Iglica w Poznaniu na terenie Międzynarodowych Targów zrealizowane w 1949 roku.

 

Polska Szkoła Architektury w Liverpoolu

Bolesław Schmidt brał udział w kampanii wrześniowej prowadzonej na terenie Warszawy. Po upadku walk o niepodległość kraju wraz z Armią Polską generała Władysława Sikorskiego walczył we Francji i Wielkiej Brytanii. Lata wojenne spędzone w Anglii dały początek jego wielkiej karierze akademickiej. W 1940 roku wraz z innymi polskimi architektami i wykładowcami Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej założył Stowarzyszenie Techników Polskich. Członkowie wspomnianej instytucji wraz z pomocą polskiego rządu na emigracji przyczynili się do powstania Polskiej Szkoły Architektury (The Polish School of Architecture) przy Uniwersytecie w Liverpoolu w 1942 roku. Bolesław Schmidt zrezygnował z wojska na rzecz przejęcia kierownictwa w Katedrze Architektury nowo powstałej jednostki. Głównym założeniem szkoły było jak najlepsze merytoryczne przygotowanie kadry polskich architektów, którzy po powrocie do kraju niezwłocznie odbudowaliby zniszczone miasta. Bolesław Schmidt do 1947 roku we wspomnianej placówce pełnił funkcję dyrektora oraz wykładowcy akademickiego z tytułem profesora projektowania. W 1947 roku powraca do Warszawy w celu współpracy z Biurem Odbudowy Stolicy w Warszawie oraz poznańskim „Miastoprojektem”. W Poznaniu w latach 1947-1949 był jednym z członków awangardowej grupy artystycznej 4F+R. Od 1953 roku pracował jako wykładowca i kierownik Katedry Architektury Budowli Przemysłowych na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej.

Pawilon Ministerstwa Komunikacji

Bolesław Schmidt był naczelnym architektem Międzynarodowych Targów Poznańskich. Według jego projektów przekształcono całe założenie targów, w tym wiele hal i pawilonów wystawowych. Najbardziej rozpoznawalnym projektem autorstwa Bolesława Schmidta był powstały w 1949 roku modernistyczny pawilon targowy zwany „Pawilonem Ministerstwa Komunikacji” (obecnie Centrum Prasowe Targów). Pawilon to kubistyczna bryła, w niektórych miejscach osadzona na słupach, która posiada minimalistyczny modernistyczny detal architektoniczny – wciąż uważany za nowoczesny. Budynek oświetlono za pomocą oryginalnych kopuł.

Zdjęcie główne: Elewator zbożowy w Gdyni (widok podczas budowy), fot. Raulin Ernest, Gdynia, Narodowe Archiwum Cyfrowe

Wybrane realizacje:

1933 – Muzeum Narodowego w Krakowie

1936 – gmach centrali PKO w Warszawie

1937 – elewator zbożowy w Gdyni.

1949 – Pawilon Ministerstwa Komunikacji na MTP w Poznaniu

1952 – Gmach Dyrekcji Polskiego Radia i Telewizji

1953 – Instytut Techniki Budowlanej w Warszawie

 

Źródła:

Czyżewski A, Honorowa Nagroda SARP 1966-2006. Zarząd Główny Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP, Warszawa 2006.

www.sarp.org.pl [dostęp: 8.11.2018 r.].

www.psb.nina.gov.pl/Home [dostęp: 8.11.2018 r.].

www.inmemoriam.architektsarp.pl [dostęp: 8.11.2018 r.].

www.sarp.warszawa.pl/ [dostęp: 8.11.2018 r.].