Julian Duchowicz (1912-1972) i Zygmunt Majerski (1909-1979) tworzyli duet architektów-laureatów Honorowej Nagrody SARP z 1973 roku, zawodowo związani ze Śląskiem.

Wspólną karierę zawodową rozpoczęli już jako studenci – obaj studiowali i ukończyli w podobnym czasie (Majerski w 1935, Duchowicz w 1936) architekturę na Wydziale Architektonicznym Politechniki Lwowskiej. Rozdzieliła ich II wojna światowa – Majerski wyjechał jako uczestnik w kampanii wrześniowej, później był więziony w obozie w Murnau, zaś Duchowicz pozostał we Lwowie. Ponownie spotkali się w Gliwicach, na Politechnice Śląskiej.

Tandem Projektowy Duchowicz-Majerski

Współpraca projektowa Duchowicza z Majerskim rozpoczęła się w 1934 udziałem w konkursach na Domy Zdrojowe w Morszynie oraz w Juracie, uhonorowane I nagrodą – i trwała przez następne trzydzieści lat. II wojna światowa przerwała ich współpracę, jednak już w 1945 kontynuowali twórczą działalność. Przez ów powojenny okres wspólnej pracy brali udział w wielu konkursach, często zakończonych pomyślnie nagrodami I, II i III stopnia, choć projekty nie zawsze były realizowane. Do najbardziej znanych realizacji zaprojektowanych przez tandem należy między innymi Pałac Młodzieży w Katowicach. Decyzja o budowie Pałacu Młodzieży została podjęta w 1947 roku, rok później rozstrzygnięty został konkurs, wygrany przez duet architektów. Prace budowlane zostały zakończone dopiero w grudniu 1951, po wielu zmianach ideowych i stylistycznych, które architekci musieli uwzględnić w projekcie. Obiekt łączy w sobie promowany ówcześnie socrealizm i elementy późnego modernizmu. Jest umiejętnie wpisany w istniejącą tkankę miejską i kompozycję urbanistyczną, zamykając się w kwartale ulic. Od 2010 figuruje w rejestrze zabytków. Inne zrealizowane obiekty Duchowicza i Majerskiego to Dom Muzyki i Tańca w Zabrzu, teatr w Opolu czy gliwickie obiekty: gmach Wydziału Górniczego Politechniki Śląskiej, budynek mieszkalno-usługowy, gmach Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej Politechniki Śląskiej.

Politechnika Śląska – Politechnika Wrocławska: praca na uczelni

Obaj architekci już w trakcie intensywnej działalności zawodowej udzielali się też na polu akademickim. Duchowicz rozpoczął pracę na Politechnice Śląskiej w Gliwicach w 1945, Majerski zaś dołączył do niego dwa lata później, po rocznym pobycie we Włoszech. Architekci pracowali na Wydziale Inżynieryjno-Budowlanym w Katedrze Budownictwa Utylitarnego aż do rozwiązania Oddziału Architektury w Gliwicach w 1954, skąd przenieśli się do Wrocławia. Obaj zostali zatrudnieni na Politechnice Wrocławskiej, pełniąc kolejno po sobie funkcję prodziekana – Majerski przez kadencję 1961/1962, a przez dwie następne do 1964 stanowisko to objął Duchowicz. Rok 1964 to pewien rozłam – Majerski wrócił do Gliwic jako kierownik nowo utworzonej Katedry Projektowania Budynków Mieszkalnych i Usługowych na Wydziale Budownictwa Przemysłowego i Ogólnego Politechniki Śląskiej. Od 1966 do 1971 pełnił tam funkcję dziekana, by w 1977 roku uruchomić Wydział Architektury.  Duchowicz zaś pozostał na Politechnice Wrocławskiej, w 1968 obejmując kierownictwo Instytutu Architektury i Urbanistyki na Wydziale Architektury.

Charakterystyka twórczości.

„Ich twórczość jest wyrazem otwartości na nowoczesność oraz niezwykłej umiejętności właściwej percepcji czynników materialnych i niematerialnych kontekstu, związanych z czasem, miejscem, kulturą, władzą i inwestorem” – pisze Ryszard Nakoneczny, w przedmowie do wykładu na temat owego tandemu w 2013 roku w Muzeum w Gliwicach. Monumentalne bryły Duchowicza i Majerskiego, idące równocześnie z duchem czasu i rozwojem technologii zostały docenione przez SARP w uznaniu „wybitnych zasług dla rozwoju współczesnej architektury polskiej” w 1973 roku.

Wybrane realizacje:

  1. Dworzec kolejowy w Śniatynie
  2. Budynek usługowo-biurowy przy Rynku w Katowicach
  3. Pałac Młodzieży w Katowicach
  4. Dom Muzyki i Tańca w Zabrzu
  5. Gmach Wydziału Górniczego i Geologii Politechniki Śląskiej w Gliwicach
  6. Hala Maszyn Cieplnych Politechniki Śląskiej w Gliwicach
  7. Część Zespołu Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej w Gliwicach
  8. Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu
  9. Zespół mieszkalny przy ul. Stawowej w Gliwicach

Źródła:

  1. Wikipedia, Julian Duchowicz [online], [dostęp: 23 sierpnia 2018], dostępny w Internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Julian_Duchowicz
  2. Wikipedia, Zygmunt Majerski [online], [dostęp: 23 sierpnia 2018], dostępny w Internecie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Majerski
  3. Praca zbiorowa pod red. Arch. Tadeusza Baruckiego, Fragmenty stuletniej historii 1899-1999. Wspomnienia. Refleksje., Oddział Warszawski SARP, Warszawa, 2000
  4. Nakoneczny R., Gliwice na ich drodze: Julian Duchowicz i Zygmunt Majerski, Muzeum w Gliwicach, Gliwice, 2013
  5. Fikus M., Artysta i zawodowiec, rozmowę przepr. Krystyna Matuszewska, „Forum Akademickie”, 2016

Zdjęcie główne: Teatr Dramatyczny im. Jana Kochanowskiego fot. Fotopolska.eu