Zurych, Warszawa, Rzym…

Szwajcaria. To tutaj młody Romuald ukończył szkołę średnią oraz studia. Wrócił do Warszawy, aby rok później, jako początkujący architekt, zadebiutować projektem polskiego pawilonu na wystawie w Rzymie. Jego projekt był przejawem ukształtowanego poglądu i dojrzałości projektowej architekta, który pragnie iść własną ścieżką, wyzwalając się spod mody i presji.

Pracował w Polsce i dla Polski

Zwycięstwo w konkursie rozwinęło skrzydła młodego twórcy. Początki jego kariery przyniosły proste, spójne i logiczne dzieła, bardzo mocno zakorzenione w polskiej tradycji. Zabudowania wiejskie, ale także projekty dworów i założeń parkowych, to bez wątpienia główny temat projektowy debiutującego architekta.

Działalność społeczna

Poza twórczością projektową, Gutt był czynnym działaczem społecznym. Członkiem wielu Stowarzyszeń i Towarzystw, ale przede wszystkim nieocenionym wykładowcą akademickim na Politechnice Warszawskiej oraz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Lata 20.

Okres międzywojnia, to dla Romualda czas silniejszego zaangażowania w projektowanie dla odbudowującego się kraju. Właśnie wtedy, dla młodego architekta pojawiła się szansa na spełnienie twórczych pragnień o budownictwie społecznym na ogromna skalę. Humanizm Gutta, troska o sprawiedliwość społeczną oraz Jego dążenie do osiągnięcia symbiozy architektury z krajobrazem spowodowała, iż stworzył On jeden z pierwszych planów urbanistyczny odbudowującego się kraju- plan Sochaczewa.

Gutt zaprojektował niezliczoną ilość obiektów użyteczności publicznej, głównie niezbędnych w tamtym czasie szkół. Lata 1919-1926 to czas projektowania Żeńskiej Szkoły Zawodowej w Warszawie. Jest to pierwszy obiekt reprezentujący cechy i założenia charakterystyczne dla pełnego programu projektowego Gutta. W tym czasie pojawiała się coraz liczniejsza grupa obiektów mieszkaniowych, która natychmiast przywołuje na myśl projektowaną w tamtym czasie zabudowę Żoliborza. Mimo stosowania bardzo surowej estetyki, Gutt przemycił jeszcze elementy stylu dworkowego w postaci ceglanych fryzów, lizen itp.

Przełom

Rok 1926 stał się przełomem w twórczości architekta. Projekt Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie okazał się momentem zwrotnym i nowym kierunkiem architekta. Projekt konkursowy w niczym nie przypominał wersji realizacyjnej. Zainspirowany propozycją B. Lacherta i J. Szanajcy, zaprojektował obiekt o kubicznej bryle, z płaskim dachem oraz znaczącą ilością przeszkleń, który stał się jednym z pierwszych obiektów modernistycznych na tak dużą skalę, w nowo budowanej Warszawie.

Modernizm Gutta

Charakterystyczne dla twórczości Gutta było używanie możliwie najprostszych materiałów wykończeniowych (tak szara cegła!) oraz zwracanie szczególnej uwagi na wkomponowywanie budynków w otoczenie. W projektach Profesora dostrzec można proste rozwiązania, dbałość o detal, ale także kompleksowe podejście do projektowania.

W 1966 roku, Romuald Gutt został pierwszym laureatem Honorowej Nagrody SARP, za architekturę służącą społeczeństwu, humanistyczną, dbającą o wartość przyrody. Wieloletni wykładowca i wzór dla architektów, niemal zapomniany dziś człowiek, bez którego Warszawa nie wyglądałaby tak jak teraz.

Źródła:

1. „Romuald Gutt”, Zarząd Główny Stowarzyszenia Architektów Polskich, Muzeum Architektury i Odbudowy we Wrocławiu, wyd. Arkady, Warszawa 1968,

2. „Kształt dla chaosu. Twórczość Romualda Gutta a problemy polskiego modernizmu”, Anna Dybczyńska-Bułyszko, wyd. Dig,

3. „Cegła cementowa, jej wyrób i użycie”, Nakładem Związku Polskich Fabryk Portland-Cementu, Warszawa 1930.

Wszystkie fotografie pochodzą ze zbiorów NAC.

Tytułowa: Urząd Pocztowy w Ciechocinku,

Basen solankowy w Ciechocinku,

Gmach Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych w Warszawie,

Portret R. Gutta (autor Władysław Miernicki).